تکنوازان نــــــــــــــــــــــــــی

استاد الهي، در سي‌دي شماره يک اين مجموعه، قطعه شيخ اميري، سرودهاي روحاني (هي داود)، بداهه‌نوازي در بابا جليلي در فاصله‌ي چهارم و قطعه‌ زنگ شتري در فاصله‌ دوم را اجرا مي‌كند.
قطعه عابديني با مقدمه يادگاري، سرودهاي روحاني، کاکا ردايي و سحري سيدخاموش، شان جنبانک، طرز، نکيسا و باربد نيز در سي‌دي دوم اين مجموعه آمده است.
ژان دورينگ پژوهشگر فرانسوي كه گردآوري اين مجموعه را برعهده دارد درباره قطعات اين آلبوم نيز به صورت مجزا توضيحاتي ارائه كرده است. او درباره قطعه شيخ‌اميري مي‌نويسد: شيخ‌امير عارفي كردزبان كه چوپاني ساده و عامي بود، در قرن دوازدهم شمسي مي‌زيست. ملودي شيخ‌اميري از دوران شيخ‌امير تبديل به الگويي موسيقايي براي توجه و تمركز به معبود حقيقي در سنت عرفاني اهل حق شده است. رپرتوار استاد الهي شامل هفده روايت از شيخ اميري است كه بعضي از آنها به نام بوجود‌آورنده آن و بعضي در تكريم از شخصيتي معنوي ايجاد شده و به همان نام معروف شده است.
اين پژوهشگر درباره «سرودهاي روحاني هي‌داود» ابراز كرده است: استاد الهي علاقه زيادي به نام داود داشت و مي‌گفت: «من از اسم داود مسرور مي‌شوم زيرا او مظهر خير و مهرباني است. اين بخش شامل سه قسمت سنگين، تندتر و تند است.
وي درباره «باباجليلي» نيز مي‌نويسد: اين قطعه نقطه اوجي است در هنر بداهه‌نوازي. نوعي سفر آشنايي است كه در آن نغمات بسياري فراخوانده مي‌شوند، با طراوت عمل آورده مي‌شوند، در طول يكديگر قرار مي‌گيرند، تزيين مي‌شوند و به شكل پيچيده‌تري ارائه مي‌شوند.
دورينگ درباره قطعه «عابديني» كه در سي‌دي دوم آمده است، چنين مي‌گويد: اين قطعه ابراز خالصانه و طلب معنوي فردي است كه اشتغالات مادي در او جايي ندارد. در اين مناجات، او تنها يك آرزو دارد؛ ديدار محبوب و يكي‌شدن با او.
«سرودهاي روحاني» قطعه بعدي اين سي‌دي است. دورينگ به شعر آن مي‌پردازد و معني آن را نيز مي‌نويسد. در مورد «كاكا ردايي» هم مي‌نويسد: كاكا ردا يكي از ياران نزديك شاه خوشين بود. شاه خوشين، به روايت اهل حق، از جمله مظهرات قرن پنجم شمسي بود. به همت او بود كه تنبور جزو سازهاي برجسته براي ابراز عشق معنوي شد. ساختار آزاد و تنداي سنگين اين مقام اجراي آن را دشوار مي‌سازد.
«شان جنبانك» نيز به معناي تكان دادن شانه‌ها است. دورينگ در اين باره نقل مي‌گويد: استاد الهي مي‌گفت اگر كسي نتواند مطابق آنچه براساس حركات اين رقص به فرد القا مي‌شود شانه‌هايش را تكان دهد، هرگز نخواهد توانست آن را صحيح بنوازد. او درباره قطعه «طرز» هم عنوان مي‌كند: اين نواي باستاني كه از دوران پيش از اسلام به‌جا مانده به ما امكان مي‌دهد تا متوجه قدرت حيرت‌انگيز بيان حالت در دامنه‌اي به محدوده يك و نيم پرده شويم.
نورعلی الهی (استاد الهی) زاده ۱۹ شهریور ۱۲۷۴ شمسی در روستای جیحون‌آباد، در نزدیکی کوه بیستون، واقع در استان کرمانشاهان عارف، فیلسوف، قاضی و موسیقی‌دان بود. استاد الهی، دوران کودکی و نوجوانی را نزد پدرش به روزه و ریاضت، عبادت، مراقبه و تجربیات معنوی گذراند و به موازات آن به موسیقی و آموختن دروس ظاهری مرسوم آن زمان که بیشتر در زمینه الهیات و اخلاق بود پرداخت. در بیست و یک سالگی، پس از دوازده سال روزه و ریاضت مداوم، قدم از ریاضت‌خانه بیرون نهاد و چندی بعد، از سنت معمول گوشه نشینی دوری گرفت. پس از درگذشت پدر (۱۲۹۸ شمسی)، به این نتیجه رسید که دوران معنویت سنتی به پایان رسیده و پیشرفت معنویت را دیگر نمی‌توان در آرامش و سکون انزوا و ریاضت جستجو کرد. وی معتقد بود که معنویت را باید در یک زندگی اجتماعی تجربه کرد.
موسیقی استاد الهی، ریشه در سنتی دیرینه دارد که در طول قرون سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. بر طبق این سنت، در جمع‌های معنوی، متون مقدس را با صدای موزون می‌خواندند. این نغمه‌ها معمولاً همراه می‌شد با سازهای مختلفی چون تنبور، نی، و دف. عموم کسانی که در این جمع‌ها تنبور می‌نواختند، کارشان معمولاً در چنان سطح ابتدایی‌ای بود، که جز همراهی با اشعار، توانایی دیگری نداشتند.
از نقش‌های اصلی او در اعتلای موسیقی تنبور یکی این است که رپرتوار ساده و ابتدایی این ساز را به مجموعه‌ای دقیق، پیچیده، فنی و هنری تبدیل کرد. هر چند که موسیقی استاد مبتنی بر سنتی کهن است، اما از بسیاری جهات، پدیده‌ای است کاملاً بدیع که مختص شخص اوست. ساخته‌ها و بدیهه‌نوازی‌های فراوان او از لحاظ عمق، پیچیدگی، تنوع، رنگ، لحن و دامنه وسیع عواطفی که برمی‌انگیزد، به هیچ یک از قطعاتی که پیش از او وجود داشت، شباهت ندارد.
منبع : انجمن موسیقی ایرانnay